Als leerlingen ergens echt mee zitten
Als leerlingen worden gepest, of wanneer ze hulp nodig hebben om een echtscheiding of een andere nare ervaring te verwerken, kan een schoolmaatschappelijk werker uitkomst bieden. Judith Kuijpers (36) is er voor die leerlingen, zij weet als geen ander wat pubers echt voelen.
Leerkrachten zijn er om kennis over te dragen en leerlingen te helpen in hun ontwikkeling. Ze zijn er niet voor om de lastige sociale problemen waar leerlingen soms mee zitten, op te vangen. Dat is het werk van een schoolmaatschappelijk werker, zoals Judith Kuijpers dat is voor de Maatschappelijke Dienstverlening Helmond – De Peelzoom.
Zijn er zoveel problemen op school dat jij daar een werkweek mee kunt vullen? Judith Kuijpers: “Wel op een school voor voortgezet onderwijs van VMBO tot en met VWO, waar meer dan 2000 leerlingen naar toe gaan. Gemiddeld werk ik voor zo’n 14 leerlingen tegelijk, die regelmatig bij me op gesprek komen.”
Komen leerlingen makkelijk naar je toe?“Dat is meestal via de leerkracht of mentor, maar soms ook uit zichzelf. Bijvoorbeeld bij incidenten. Laatst zat een meisje in de klas zichzelf te bekrassen met een schaar. Dan wordt ik er acuut bijgehaald. Het is dus niet zo dat ik rustig in mijn kantoortje zit te wachten tot er weer een leerling komt. De school heeft een zorgteam waar alle signalen van leerkrachten en mentoren regelmatig worden besproken. Soms wordt dan verwezen naar andere hulpverleners zoals een huisarts. Bij sociale of gedragsproblemen kom ik in beeld.”
Wat voor type problemen kom je tegen?Judith: “Heel verschillende. Van zelfbeschadiging tot stemmingsproblemen, zoals neerslachtigheid of depressiviteit. Ook veel echtscheidingsproblematiek, rouwverwerking. Als een leerling bij mij wordt aangemeld, worden de ouders daarover vooraf wel geïnformeerd. Vaak heb ik dus met leerlingen en ouders tegelijk contact.”
Kunnen leerlingen goed praten over wat hen scheelt?
“Soms wel, soms niet. Soms moet je meer moeite doen om het probleem helder te krijgen. Als een leerling zijn mond niet opendoet, vraag ik bijvoorbeeld om een volgende keer foto’s mee te nemen. Al vraagstellend kan ik dan een gesprek beginnen. Of bij een kind met eetproblemen, gaan we achter de computer zitten om te bekijken wat nu eigenlijk een “normaal” eetpatroon is. Soms laat ik ook een kind zichzelf tekenen tussen de mensen met wie het contact heeft, dat heet een netwerkschema. Dat zegt veel over bijvoorbeeld de verhoudingen in een gezin.”
Doe je ook werk in groepen?“Laatst hebben we een rouwgroep met leerlingen afgerond. Er zijn namelijk best wat leerlingen waarvan tijdens de schooltijd een ouder of ander gezins- of familielid komt te overlijden. Wij hebben vorig jaar voor het eerst een rouwgroep voor jongeren gedaan en de effecten daarvan waren zeer goed.”
Zie je ook verschillen tussen typen onderwijs?Judith: “Bij vmbo-leerlingen zie je meer gedragsproblemen zoals boosheid en afzetten tegen anderen, bij havo is het meer depressiviteit. Die diversiteit maakt ook dat je geen dag precies weet wat er gaat gebeuren. Bij een plotseling sterfgeval van een ouder, die twee of drie kinderen op dezelfde school heeft zitten, ben je meteen een hele tijd bezig.”
Zou het niet handig zijn als je gewoon bij het onderwijs zou werken?“Nee, dat zou ik niet willen. Ik kan nu neutraal en onafhankelijk advies geven, want ik ben niet van de school. Bovendien kan ik hier altijd op mijn collega’s terugvallen, dat is toch een andere manier van werken dan dat ik in dienst van de school zou zijn.”
Hoe lang doe je dit werk nu?Judith: “Ik doe dit werk nu zo’n negen jaar. Ik ben er tussentijds even uit geweest toen ik zelf kinderen kreeg. Ik merk alleen wel dat na zoveel jaren, ik langzaam maar zeker ook andere perspectieven overweeg. Ik zal wel altijd maatschappelijk werk blijven doen, maar ben nu bijvoorbeeld ook teamverantwoordelijke en voorzitter van de OR. Op een gegeven moment is het wel goed om verder te kijken. Dat moment heb ik nu wel bereikt. Maar dat neemt niet weg dat ik dit werk nog steeds met veel plezier doe. Het blijft een uitdaging om het probleem van kinderen helder te krijgen.”
>> meer verhalen van collega's
