Sociaal Raadsvrouw: het luisterend oor met de juridische kennis
Iemand gaat scheiden: waar heeft hij of zij recht op? De belastingaangifte levert een bijbetaling op, klopt dat wel? Een officiële brief in moeilijke, juridische taal: wat stáát er nou eigenlijk? Sociaal Raadslieden ondersteunen mensen met allerlei vragen op sociaal juridisch gebied. Laagdrempelig. Kostenloos. Lieke van Rootselaar is Sociaal Raadsvrouw in Utrecht, bij welzijnsorganisatie Doenja Dienstverlening. Zij reageert op stellingen over haar beroep.
Kennis van de wet
Stelling: Als Sociaal Raadsvrouw moet je alles weten over wetgeving en regels.Lieke: “Wetten en regels veranderen voortdurend. Veel mensen weten niet precies wat hun rechten en plichten zijn. Het is mijn taak ze de weg te wijzen en daarvoor heb je beslist kennis nodig over de wet. Ik heb een universitaire rechtenstudie gedaan in Den Haag, onderdeel van de Universiteit Leiden. Het was een verkorte opleiding, omdat ik al een vooropleiding had en werkzaam was in het beroepsveld.”
Stelling: In jouw functie heb je slechts met enkele rechtsgebieden te maken.Lieke: “Mijn werkgebied is heel divers. Van arbeid en sociale zekerheid, tot huur en belastingen. Het ene moment zoek ik uit of een afwijzing voor bijstand terecht is en even later kijk ik wie er verantwoordelijk is voor de kosten van een lekkage: de huurder of de verhuurder. Ik bekijk arbeidscontracten. Het is, kortom, van alles wat. Wel is het zo dat veel Sociaal Raadslieden een specialisatie hebben; we kunnen bij elkaar terecht met vragen. Als de vraag van een cliënt echter te specialistisch is, verwijzen wij deze door, bijvoorbeeld naar een advocaat.”
Stelling: Een Sociaal Raadslid zit veel met de neus in de boeken.Lieke: “Nee, dat niet. Ik heb twee kleine kinderen en werk drie dagen per week. Dat kan goed in deze functie. Maar we moeten wel degelijk bijblijven. Via de Stichting Stimulans volgen we geregeld bijscholingen op allerlei rechtsgebieden. Sociale zekerheid, bijvoorbeeld, de WMO of Vreemdelingenrecht.”Stevig in je schoenen
Stelling: Je bent erg op jezelf aangewezen.Lieke: “Ik kom weleens dingen tegen die me aangrijpen. Maar ik kan goed relativeren: als ik naar huis ga, dan laat ik mijn werk mijn werk. Daarnaast heb ik wekelijks overleg met andere Sociaal Raadslieden en hebben we eens per zes weken intervisie. In beide overleggen bespreken we cases en vertellen we waar we tegenaan lopen. Zo kunnen we ons ei kwijt en bij elkaar ideeën opdoen.”
Stelling: Voor deze functie moet je over een goede dosis communicatieve vaardigheden beschikken.Lieke: “Dat klopt zeker. Ik heb eerst HBO recht gedaan. Tijdens deze studie werd veel aandacht besteed aan gesprekstechnieken; iets waar ik in mijn werk veel aan heb. Je moet in staat zijn duidelijk iets uit te leggen, verhelderen. Niet alleen in woorden, soms ook in spreadsheets, zoals ik laatst heb moeten doen voor iemand die terug moest betalen aan de belastingdienst.”Mensenkennis en daadkracht
Stelling: Dus mensenkennis heb je absoluut nodig.Lieke: “Jazeker. Er zit ook een sociaal stuk aan mijn werk. Sommige mensen willen graag hun ei kwijt. Dat moet je inschatten en niet erg vinden. Wat dat betreft is het handig als je sociaal ingesteld bent. Maar je moet ook kunnen doorvragen als je het gevoel hebt dat mensen informatie achterhouden. Als dat zo is, kaats ik dat terug. Dan zeg ik dat ik niet kan helpen als ik niet alles weet. Je moet ook verder kunnen kijken dan de vraag. Iemand die bijvoorbeeld een bepaald belastingprobleem heeft, heeft vermoedelijk ook op andere terreinen problemen.“
Stelling: Als Sociaal Raadsvrouw ben je een redder in nood.Lieke: “Zo zou ik het niet noemen. Vaak hebben mensen meer problemen en kan ik ze helpen met één of twee (juridische) onderdelen ervan. Wij zijn wat dat betreft een makkelijk toegankelijke voorziening, voor vele doelgroepen. Ik stel mensen op bepaalde vlakken gerust, ondersteun ze. Maar ik los niet alle problemen op, dat moeten mensen zelf doen.”
Mensen helpen
Stelling: Dit werk is echt een roeping.Lieke: “Een roeping is wat sterk geformuleerd. Wel dacht ik altijd al dat dit iets voor me zou zijn. Ik heb hiervoor iets tegenovergestelds gedaan: ik werkte als juridisch medewerker bij een deurwaarderskantoor. Daar ontdekte ik dat verhalen niet zwart of wit zijn. Als je een uitzetting of afsluiting hebt, omdat iemand de rekeningen niet betaalt, zit daar vaak een heel gezin achter. Dat ging me steeds meer tegenstaan. Toen ik tweeënhalf jaar geleden zwanger werd en minder uren wilde werken, was dat een mooi moment om hier te solliciteren.” Stelling: Als Sociaal Raadsvrouw heb je vooral te maken met mensen uit achterstandswijken.Lieke: “Dat hoeft niet, al ligt het er aan in welke wijk je zit. Ik ben in Utrecht begonnen op de locatie Kanaleneiland. Daar heb je veel te maken met mensen van allochtone afkomst. Die hebben vaak basale vragen, zoals brieven van instanties die ze niet kunnen lezen, laat staan begrijpen. Nu zit ik in de wijk Leidsche Rijn en daar is de doelgroep divers: allochtonen en autochtonen, lager én hoger opgeleide mensen.”
Stelling: Deze functie geeft veel voldoening.Lieke: “Ik vind de functie hartstikke leuk. Kan hier ook echt mijn vak uitoefenen, bijvoorbeeld als ik bezwaarschriften moet opstellen. Door de diverse doelgroepen, kom ik veel ingewikkelde, sterk juridisch getinte vragen tegen. Ja, ik kom hier goed tot mijn recht en zie mezelf dit nog wel een tijdje doen. En als ik een belastingbetaling kan verminderen, of zelfs kan veranderen in een teruggave, dan geeft dat veel voldoening. Daarmee kan ik mensen echt helpen.”
DOENJA Dienstverlening is actief in de Utrechtse wijken Leidsche Rijn, Kanaleneiland, Dichterswijk, Rivierenwijk en Transwijk. Met 150 medewerkers en 200 vrijwilligers wil DOENJA ervoor zorgen dat bewoners zich prettig voelen in hun eigen omgeving. De sociaal raadslieden van DOENJA adviseren en geven informatie aan mensen met vragen op sociaal juridisch gebied. Mensen weten DOENJA via mond-tot-mond reclame te vinden, via de inloopspreekuren of zij worden doorverwezen door instanties, zoals de gemeente.
>>Meer verhalen van collega's
